Szkolenia - Sygnaliści

Sygnaliści – ustawa przegłosowana, czas na szkolenie! 

Ustawa o ochronie sygnalistów została przyjęta przez polski parlament 14 czerwca 2024 r. Dla wielu przedsiębiorców oznacza to konieczność zaimplementowania wewnętrznych rozwiązań w swojej firmie. Nie każdy ma tego świadomość! Dlatego przygotowaliśmy ofertę szkoleń o sygnalistach, w których wyjaśniamy, co wynika z wprowadzonych przepisów. Dodatkowo, w trakcie kursów pomagamy opracować konkretne rozwiązanie, które można wdrożyć w swojej firmie! 

Szkolenia dla Sygnalistów – rola i ochrona osób zgłaszających naruszenia prawa 

Sygnalistą jest osoba, która anonimowo sygnalizuje, czyli zgłasza sytuacje związane z naruszeniem prawa, pozostające w związku z wykonywaną przez nią pracą. Wykryte nieprawidłowości mogą mieć związek zarówno z działalnością jednostek publicznych, jak i prywatnych. Dokonywanie zgłoszeń w zakresie niezgodnych z prawem działań lub zaniechań nie powinno być utożsamiane tylko z donosem. Zasygnalizowanie nieprawidłowości w ramach określonej procedury wewnętrznej danej jednostki często chroni ją przed dużo poważniejszymi konsekwencjami o charakterze finansowym czy prawnym.  

Dyrektywa o ochronie praw sygnalistów 

Ochrona sygnalisty przez długi czas nie pozostawała uregulowana w sposób kompleksowy, a jedynie poprzez poszczególne zapisy zawarte np. w Kodeksie pracy. Sytuacja ta zmieniła się w związku z pracami podjętymi przez unijne organy, których efektem jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, zwana Dyrektywą o ochronie praw sygnalistów.  

Celem unijnej dyrektywy było ustalenie wspólnotowych ram w zakresie poziomu ochrony osób zgłaszających naruszenie prawa. Regulacje zawarte w Dyrektywie o ochronie praw sygnalistów określają pewne minimalne normy zabezpieczające prawa sygnalistów, a ewentualne rozszerzenie katalogu tych środków należy do kompetencji państw członkowskich. Najważniejszym skutkiem wspomnianej dyrektywy jest obowiązek wdrożenia zaleceń dotyczących ochrony praw sygnalistów przez kraje członkowskie, w tym także przez Polskę.  

W polskim parlamencie przez długi czas trwały prace nad ostatecznym kształtem ustawy określającej zasady i zakres ochrony sygnalistów. Z uwagi na konieczność wprowadzenia w podmiotach prywatnych i publicznych wielu nowych obowiązków, warto zapoznać się z regulacjami zawartymi nie tylko w polskim prawie, ale też w unijnej dyrektywie odnoszącej się do ochrony osób zgłaszających naruszenie prawa. 

Na czym polega ochrona sygnalistów?  

Aby uzyskać status sygnalisty oraz przysługującą w tym zakresie ochronę należy spełnić kilka dodatkowych przesłanek. Nie wystarczy samo przekonanie o tym, że zgłaszane informacje stanowią naruszenie prawa. Dla potwierdzenia takiego zgłoszenia konieczne są konkretne podstawy w postaci dowodów lub faktów, a także chęć działania dla tzw. dobra publicznego.  

Sygnalistą może zostać każdy, kto w bezpośredni lub pośredni sposób zetknął się z działalnością danej jednostki, której dotyczy zgłoszenie naruszenia prawa. Mogą to być obecni oraz byli pracownicy, a także wspólnicy, kontrahenci czy podwykonawcy. Katalog tych osób jest obszerny, tak jak zestaw środków ochrony, które mają zapobiegać i przeciwdziałać ewentualnym działaniom odwetowym.  

Ochrona sygnalistów obejmuje takie formy pomocy, jak: 

• ochrona przed zwolnieniem z pracy,  
• zakaz wysłania pracownika na przymusowy urlop bezpłatny,  
• zakaz obniżenia wynagrodzenia,
• zakaz nałożenia środka dyscyplinarnego lub innej kary,
• zakaz degradacji, wstrzymania szkoleń lub awansu,
• a także zakaz dyskryminacji oraz innego niekorzystnego i niesprawiedliwego traktowania.  

W przypadku kontrahentów czy podwykonawców obowiązuje zakaz wcześniejszego rozwiązania lub wypowiedzenia umów dostawy towarów lub świadczenia usług, a także zakaz odebrania licencji lub zezwolenia w związku ze zgłoszonym naruszeniem prawa.  

Jakie informacje mogą zgłaszać sygnaliści? 

Sygnalista ma możliwość informowania o naruszeniach prawa w dosyć szerokim obszarze. Katalog sfer, których mogą dotyczyć nieprawidłowości jest wymieniony w Ustawie o ochronie sygnalistów i jest niezwykle szeroki. Obejmuje między innymi kwestie: 

• praw i wolności człowieka oraz obywatela, 

• korupcji, 

• ochrony środowiska, 

• ochrony konsumentów, 

• zabezpieczenia prywatności (m.in. cyberbezpieczeństwo), 

• bezpieczeństwa produkcji i transportu (zarówno przedmiotów jak i żywności),

• zamówień publicznych, 

• przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. 

Jakie procedury należy wdrożyć w związku z ochroną sygnalisty?

Procedury, które należy opracować wynikają z określonych kanałów, za pośrednictwem, których można zgłaszać potwierdzone nadużycia. Unijna Dyrektywa o ochronie sygnalistów wskazuje na trzy możliwe sposoby dokonywania zgłoszeń, którymi są kanał wewnętrzny, zewnętrzny oraz publiczny. Z punktu widzenia pracodawców najważniejszy jest kanał wewnętrzny, który przebiega bezpośrednio w ramach struktury danej firmy. To do pracodawcy należy opracowanie procedury dotyczącej zgłoszenia nadużyć w tej formie. Może to następować za pomocą dedykowanego programu, a także mailowo lub telefonicznie. Przyjęcie wewnętrznego regulaminu zgłoszeń naruszenia prawa ma ułatwić procedurę raportowania nieprawidłowości. Pracodawca jest także zobowiązany do prowadzenia rejestru zgłoszeń, wyznaczenia osób odpowiedzialnych za odbieranie zgłoszeń, a także zastosowania procedur wyjaśniających i naprawczych po otrzymaniu konkretnego zgłoszenia.

RODO a ochrona sygnalistów – wymóg poufności

Dodatkowym i równie istotnym obowiązkiem, który istnieje po stronie pracodawcy jest konieczność zachowania poufności w zakresie danych sygnalisty. Dane pozwalające na identyfikację sygnalisty nie podlegają ujawnieniu nieupoważnionym osobom, z wyjątkiem sytuacji, gdy ujawnienie tych danych jest konieczne ze względu na prowadzone przez organy publiczne lub sądy postępowanie wyjaśniające lub sądowe oraz w przypadku uzyskania w tym zakresie wyraźnej zgody samego sygnalisty.

Administratorem danych i podmiotem odpowiedzialnym za przetwarzanie danych sygnalisty będzie podmiot, do którego wpłynęło jego zgłoszenie. W relacji sygnaliści a RODO warto podkreślić, że do przetwarzania danych osobowych sygnalistów lub osób uczestniczących w wewnętrznej procedurze wyjaśniającej danej jednostki, mają zastosowanie przepisy RODO w szczególności w zakresie najważniejszych zasad oraz podstaw przetwarzania danych osobowych.

Sygnaliści ustawa – do kogo kierujemy nasze szkolenia?

Szkolenia skierowane są do przedsiębiorców oraz pracowników zarówno z sektora prywatnego, jak i publicznego. Głównym celem szkoleń jest usystematyzowanie wiedzy w zakresie ochrony sygnalistów w kontekście przepisów unijnej dyrektywy i krajowych wytycznych wynikających z wprowadzenia Ustawy o ochronie sygnalistów z dnia 14 czerwca 2024 r.

Procedury wdrożeniowe dotyczące OCHRONY SYGNALISTÓW dostosowane do Twojej firmy/instytucji

Wprowadzenie do swojego przedsiębiorstwa lub instytucji wewnętrznej procedury zgodnej z obowiązującym prawem dotyczącym sygnalistów wymaga opracowania dokładnej strategii. Wyznaczyć trzeba odpowiednią komórkę, która będzie przyjmowała zgłoszenia. Do tego konieczne jest przygotowanie wzoru formularza i zaplanowanie metody przyjmowania zgłoszeń dostosowanej do wytycznych RODO. Zdajemy sobie sprawę, że nie jest to łatwe zadanie, dlatego w trakcie naszych szkoleń pomagamy w zaplanowaniu procedury. Oferujemy autorskie wzory do wykorzystania we własnej firmie – uczestnik kursu nie musi zatem zlecać opracowania procedury zewnętrznym wykonawcom.

Zakres usługi obejmuje:

• Opracowanie i wdrożenie procedury dostosowanej do warunków u danego pracodawcy (m.in. Regulamin, upoważnienia).
• Szkolenie informacyjne dla pracowników z wdrożonej procedury w opcji online lub stacjonarnej.
• Certyfikat ukończenia szkolenia dla osób uczestniczących w szkoleniu Online na żywo.

Serdecznie zapraszamy do kontaktu przedstawimy indywidualną ofertę

Danuta Hamerska – tel. 722 211 771, 721 649 991

mail: biuro@szkolenia-css.pl  w temacie maila prosimy o zapis „Zapytanie o Procedury”

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Kiedy wchodzi w życie ustawa o ochronie sygnalistów?

Ustawa o ochronie sygnalistów (Dz.U. z 2024 r., poz. 928) wejdzie w życie 01.01.2025 r. To graniczny termin, do którego firmy i instytucje powinny dostosować się do nowych wytycznych, wdrażając procedurę zgłoszeń wewnętrznych.

2. Kto musi wprowadzić procedury wewnętrzne?

Zgodnie z art. 23 ust. 1 Ustawy o ochronie sygnalistów obowiązek ten spoczywa na firmach, w których pracuje minimum 50 osób (na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku). Procedurę wprowadzić muszą też wszystkie podmioty prawne działające w sektorze publicznym (w tym przedsiębiorstw, które są kontrolowane przez tego typu podmioty lub do nich należą).

Nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, że wymóg wdrożenia odpowiedniej procedury spoczywa nie tylko na podmiotach zatrudniających co najmniej 50 osób. Istnieją pewne wyjątki – mowa o podmiotach wymienionych w Ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu z dnia 1 marca 2018 r. Firmy prowadzące usługi, które mają za zadanie przeciwdziałać wymienionym przestępstwom nie są objęte liczbowym kryterium zatrudnienia. A są to między innymi: pośrednicy ubezpieczeniowi i pośrednicy w handlu nieruchomościami, przedsiębiorcy prowadzący działalność kantorową, biura rachunkowe, fundacje, notariusze czy adwokaci.

3. Co, jeśli nie wprowadzę procedury zgłoszeń dla sygnalistów?

W takiej sytuacji przepisy przewidują karę grzywny nałożoną na firmę. Dodatkowo, sygnalista w obliczu braku innej możliwości może od razu poinformować o nieprawidłowościach organy ścigania (procedura zewnętrzna).

4. Czy sygnalista zawsze jest chroniony?

Sygnalista jest chroniony wtedy, jeśli ma dowody, które potwierdzają sygnalizowaną nieprawidłowość. Ochrona nie przysługuje w przypadku zgłoszeń fałszywych lub dokonywanych w złej wierze. Tak wynika z art. 23 ust. 2 unijnej dyrektywy.

5. Czy mogę ujawnić tożsamość sygnalisty?

Sygnalista powinien mieć zagwarantowaną anonimowość, dlatego ujawnianie jego tożsamości po dokonaniu zgłoszenia jest niezgodne z prawem. W takiej sytuacji sygnalista może nawet zgłosić naruszenie poufności i anonimowości.