Nowy rok, nowe przepisy prawa pracy... Po raz kolejny ustawodawca postanowił, że wraz z nadejściem nowego roku, zmieniają się też niektóre przepisy. Aktualnie w kodeksie pracy zaczynają obowiązywać nowe regulacje – od wyższej płacy minimalnej, przez zmodyfikowane zasady dotyczące rodzicielstwa, aż po przepisy określające odszkodowanie za mobbing i dyskryminację. To jednak nie wszystko! Przedstawiamy przewodnik po najważniejszych zmianach w Kodeksie pracy na 2025 rok.

Minimalne wynagrodzenie 2025 – ile wynosi?

Od stycznia 2025 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wzrasta zgodnie z nowymi wytycznymi ustalonymi przez Radę Ministrów. Zmiana wynika z konieczności dostosowania płac do rosnących kosztów życia oraz inflacji. Minimalna pensja brutto w 2025 roku wyniesie 4666 zł (czyli 3510,92 zł netto), co oznacza wzrost o 366 zł brutto w porównaniu z rokiem poprzednim.  Zmiana wynagrodzenia minimalnego 2025 dotyczy też zwiększenia minimalnej stawki godzinowej – teraz wynosi ona 30,50 zł brutto. To ważne w przypadku osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych (np. umowy zlecenie). Wyższa pensja minimalna oznacza wzrost całkowitych kosztów zatrudnienia, które obejmują nie tylko wynagrodzenie, lecz także składki na ubezpieczenia społeczne oraz fundusze obowiązkowe. Pracodawca zapłaci teraz 5 621,59 zł, czyli w porównaniu z poprzednim roku więcej o 440,95 zł. Wzrost wynagrodzenia przekłada się też automatycznie na wysokość: 
  • dodatku za pracę w porze nocnej, 
  • kwoty wolnej od potrąceń, 
  • odszkodowań wypłacanych pracownikowi ustalanych w zależności od płacy (procentowo). 

Jawność wynagrodzeń – wdrożenie unijnej dyrektywy 

9 maja 2025 roku Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu pracy, która wprowadza obowiązek jawności wynagrodzeń na etapie rekrutacji. Zmiany te mają na celu zwiększenie przejrzystości wynagrodzeń oraz redukcję nierówności płacowych, w tym między kobietami a mężczyznami.  Nowelizacja nakłada na pracodawców obowiązek przedstawienia kandydatom informacji o proponowanym wynagrodzeniu, wskazując jego minimalną i maksymalną wysokość. Informacja powinna być przekazana w ogłoszeniu o pracę.  Dodatkowo, pracodawcy nie będą mogli pytać kandydatów o wynagrodzenie w poprzednich miejscach pracy, co ma zapewnić bardziej sprawiedliwe warunki rekrutacyjne.  Pracownicy zyskają również prawo do występowania do pracodawcy z wnioskiem o udzielenie informacji o wynagrodzeniu innych osób wykonujących pracę na takim samym stanowisku lub równoważnym. Pracodawcy będą zobowiązani do odpowiedzi na takie zapytania w ciągu 14 dni.  Naruszenie przepisów (np. brak informacji o wynagrodzeniu w ogłoszeniu lub zaproponowanie niższej stawki niż wskazana w ofercie) będzie traktowane jako wykroczenie, za które grozi grzywna w wysokości od 1 000 zł do 30 000 zł. Nowelizacja będzie obowiązywać po 6 miesiącach od dnia jej ogłoszenia. 

Zmiany w Kodeksie pracy związane z osobami bezrobotnymi

Dotychczas wysokość zasiłku dla bezrobotnych była uzależniona od stażu pracy. Osoby z krótszym stażem (poniżej 5 lat) otrzymywały 80% podstawowej kwoty zasiłku, co stanowiło 1329,60 zł brutto przez pierwsze trzy miesiące, a następnie 1044,20 zł brutto.  Zgodnie z Art. 224 ust. 2 Projektu ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia ma nastąpić zmiana. Wszyscy uprawnieni będą otrzymywać pełną kwotę zasiłku, niezależnie od stażu pracy. Oznacza to, że podstawowy zasiłek wyniesie 1662 zł brutto przez pierwsze trzy miesiące, a następnie 1305,20 zł brutto.  Poza tym osoby mające więcej niż 50 lat i minimum 20 letnie doświadczenie zawodowe mogą pobierać zasiłek nawet przez 12 miesięcy. Czas ten dotyczy też osób niepełnosprawnych, osób utrzymujących dzieci i posiadaczy Karty Dużej Rodziny. 

Wigilia Bożego Narodzenia dniem wolnym od pracy  

Jedną z istotnych zmian w Kodeksie pracy w 2025 roku jest nowelizacja ustawy o dniach wolnych od pracy. Nowe przepisy przewidują wprowadzenie dnia wolnego w Wigilię Bożego Narodzenia (24 grudnia). Z drugiej strony, w grudniu pojawią się dodatkowe niedziele handlowe, co ma ułatwić zakupy w okresie przedświątecznym i zmniejszyć tłok w sklepach w ostatnich dniach przed Świętami.   Wprowadzenie dnia wolnego w Wigilię oznacza skrócenie liczby dni roboczych w roku, a to wymaga odpowiedniego dostosowania harmonogramów pracy przez pracodawców. Zgodnie z art. 129 Kodeksu pracy, „tygodniowy czas pracy nie może przekraczać 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy”. Warto więc mieć na uwadze, że wymiar pracy w 2025 roku będzie wynosił 1992 godziny.  

Układy zbiorowe pracy  

Zmiany w kodeksie pracy dotyczą też tzw. układów zbiorowych pracy. Termin ten oznacza porozumienia zawierane pomiędzy pracodawcą a reprezentacją pracowników, najczęściej związkami zawodowymi. Nowe przepisy mają na celu ułatwienie zawierania układów. Ustawa z dnia 20 czerwca 2024 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych reguluje m.in. zasady zawierania układów, czas ich trwania oraz zakres.   Układy zbiorowe pracy mogą teraz określać szczegółowe warunki BHP, w tym wykraczające poza minimalne standardy ustawowe. W praktyce oznacza to, że związki zawodowe mogą negocjować z pracodawcą rozwiązania dopasowane do specyfiki danej branży, takie jak dodatkowe przerwy czy lepsze wyposażenie stanowisk pracy (kwestie BHP i ergonomii). 

Nowe wytyczne BHP 

Warto podkreślić, że najnowsze wymogi BHP z 2025 roku zwracają szczególną uwagę na kwestie, takie jak ergonomia w miejscu pracy, zdrowie psychiczne oraz zdrowie fizyczne. Pracodawcy powinni dbać o komfort pracowników, zapewniając im ergonomiczne stanowiska pracy. Ważne jest wyposażenie miejsca pracy w systemy zapewniające odpowiednią temperaturę w pomieszczeniu (np. klimatyzatory).  Obowiązkowe jest też wspieranie zdrowia wszystkich zatrudnionych osób. Pracodawcy mogą realizować nowe przepisy BHP poprzez zapewnienie dostępu do pomocy psychologicznej, szkolenia dotyczące radzenia sobie ze stresem czy przeciwdziałanie mobbingowi. W przypadku pracy w szkodliwych warunkach konieczne są częstsze i bardziej rozszerzone badania lekarskie. 

Zatrudnienie osób niepełnosprawnych i seniorów w roku 2025 – co się zmienia?  

Kolejna zmiana Kodeksu Pracy dotyczy pożyczek na tworzenie nowych miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnością. Od 1 stycznia 2025 r. pożyczka może wynosić 75 403,60 zł (wzrost z 45 242,16 zł). Co istotne, aż 25% wspomnianej kwoty może finansować wydatki osobowe.   Wyższe są też dofinansowania do wynagrodzeń z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W zależności od stopnia niepełnosprawności jest to 2760 zł, 1550 zł lub 575 zł.  Nowe regulacje sprzyjają aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami. Oprócz wyższych pożyczek i dofinansowań, uproszczono też formalności związane z wnioskowaniem o wsparcie z PFRON. Umożliwiono również większy udział pracy zdalnej dla pracowników z orzeczeniem o niepełnosprawności. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek takiego pracownika o pracę zdalną, jeśli charakter pracy na to pozwala.  Poza tym, w 2025 roku wchodzi w życie system wspierający osoby starsze. Wsparcie zatrudnienia seniorów obejmuje m.in. obniżenie wysokości składek ZUS, dopłaty do wynagrodzeń oraz możliwość uzyskania grantów na tworzenie lub dostosowanie stanowisk pracy do potrzeb osób starszych. Dodatkowo, firmy mogą ubiegać się o refundację szkoleń zawodowych, dzięki czemu możliwe jest przekwalifikowanie zawodowe seniorów. Celem tych działań jest przeciwdziałanie wykluczeniu z rynku pracy. 

Dłuższy urlop macierzyński  

W 2025 roku planowane są istotne zmiany w zakresie urlopu macierzyńskiego, mające na celu wsparcie rodziców noworodków wymagających dłuższej hospitalizacji po narodzinach. Nowelizacja Kodeksu pracy przewiduje wprowadzenie tzw. uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, który ma zrekompensować czas spędzony przez dziecko w szpitalu. Dzięki temu rodzic zachowa więcej czasu na opiekę po powrocie dziecka do domu. Ta zmiana w Kodeksie pracy zacznie obowiązywać od 19 marca 2025 r. Uzupełniający urlop macierzyński będzie przysługiwać rodzicom w przypadku:  
  • dzieci urodzonych przed 28. tygodniem ciąży lub z masą ciała nie większą niż 1000 gramów,  
  • dzieci urodzonych między 28. a 37. tygodniem ciąży z masą ciała powyżej 1000 gramów,  
  • dzieci urodzonych po 37. tygodniu ciąży, jeśli hospitalizacja trwa co najmniej 2 kolejne dni lub pobyt w szpitalu miał miejsce między 5. a 28. dniem po porodzie.  

Urlopy pracownicze 2025 – więcej dni wolnych 

W związku z wdrożeniem unijnej dyrektywy work-life balance, pracownicy mogą skorzystać nawet z 35 dni wolnych, choć dotyczy to wyłącznie określonych sytuacji. Standardowy urlop wypoczynkowy nie zmienia się i nadal wynosi 20 lub 26 dni w zależności od stażu pracy. Dyrektywa wprowadza dodatkowy urlop opiekuńczy (5 dni wolnego na opiekę nad bliskim wymagającym wsparcia medycznego) oraz urlop z powodu siły wyższej – 2 dni, np. w razie nagłych wypadków. Nadal obowiązuje również 2-dniowe zwolnienie na opiekę nad dzieckiem do 14 roku życia. 

Jakie jeszcze zmiany w Kodeksie pracy 2025? 

Aktualnie trwają konsultacje dotyczące wprowadzenia nowego przepisu o mobbingu i dyskryminacji w pracy. Ma on sprawić, że pracownik, który na skutek wspomnianych nadużyć rozwiąże umowę o pracę lub drogą sądową będzie domagał się odszkodowania, otrzyma od pracodawcy co najmniej 4666 zł zadośćuczynienia za wyrządzone szkody.   Poza tym, wraz z nowym rokiem pracodawcy powinni być już przygotowani do wytycznych Ustawy o ochronie sygnalistów, która nakłada na pracodawców obowiązek stworzenia kanałów zgłaszania nieprawidłowości oraz zapewnienia ochrony osobom zgłaszającym nadużycia.  Nowelizacja Kodeksu pracy wprowadza silniejsze mechanizmy ochrony przed molestowaniem. Pracodawcy muszą wdrożyć: 
  • wewnętrzne procedury zgłaszania i reagowania na przemoc, 
  • szkolenia antydyskryminacyjne, 
  • jasne zasady ochrony przed działaniami odwetowymi wobec ofiar lub sygnalistów.
Zmiany w kodeksie pracy w 2025 podsumowanie Brak wiedzy o nowych przepisach to częsta przyczyna nieprawidłowości, a te mogą wiązać się z karami finansowymi.   Dlatego pracodawcy powinni przygotować się na zmiany w kodeksie pracy – warto w tym celu skorzystać z naszego szkolenia!